Xilma-xillikni Qabul qilish
Inklyuziv ta'limning asosiy g'oyasi - barcha bolalar uchun adolatli, qo'llab-quvvatlash va imkoniyat yaratuvchi ta'lim muhiti
Xilma-xillik nima?
Xilma-xillikni qabul qilish - sinfdagi o'quvchilarning jismoniy, aqliy, hissiy, ijtimoiy, madaniy, til, qobiliyat, o'rganish sur'ati va ehtiyojlaridagi farqlarni "muammo" yoki "kamchilik" sifatida emas, balki ta'lim jarayonini boyituvchi imkoniyat sifatida ko'rishdir.
UNESCOning Salamanca bayonotida ham inklyuziv maktablar o'quvchilarning turli ehtiyojlarini tan olishi va ularga mos javob berishi lozimligi alohida ta'kidlangan.
Asosiy tamoyil
Barcha bolalar imkon qadar bir maktabda, bir sinf muhitida birga o'qishi, maktab esa ularning turli ehtiyojlariga moslashishi kerak.
Inklyuziv ta'lim kimlar uchun
Inklyuziv ta'lim faqat nogironligi bo'lgan bolalarni umumiy sinfga qo'shish emas. UNICEF ta'rifiga ko'ra, u barcha bolalarning bir xil maktab va sinflarda o'qishini taminlaydi
Noginronligi bo'lgan bolalar
Jismoniy yoki aqliy qiyinchiliklari bor o'quvchilar uchun real o'rganish imkoniyatlari
Ozchilik tilida so'zlashuvchilar
Ona tili farqli bo'lgan yoki ikki tilli muhitda o'sayotgan bolalar
Ijtimoiy guruhlardagi bolalar
Avval ta'limdan chetda qolgan yoki marginallashgan turli ijtimoiy guruhlar vakillari
Nima uchun xilma-xillik imkoniyat hisoblanadi?
Sinfda o'quvchilar turlicha bo'lsa, bu o'qituvchini moslashuvchan, ijodiy va adolatli yondashuv ishlab chiqishga undaydi. Har bir o'quvchi o'ziga xos tarzda o'rganadi:
O'qib tushunuvchi
Ba'zi o'quvchilar matnni o'qib, uni mustaqil tahlil qilish orqali yaxshi o'zlashtiradi
Eshitib o'rganuvchi
Boshqa o'quvchilar audio tushuntirish, og'zaki muhokama orqali tezroq o'zlashtiradi
Ko'rgazmali o'rganuvchi
Rasm, jadval yoki amaliy mashq orqali anglash ular uchun eng samarali yo'l bo'ladi
UDL (Universal Design for Learning) tamoyillariga ko'ra, o'quv muhiti shunday loyihalanishi kerakki, barcha o'quvchilar mazmunli va murakkab o'quv jarayonida to'liq ishtirok eta olsin.
Sinfdagi xilma-xillik turlari
Inklyuziv sinfda o'qituvchi quyidagi xilma-xillik turlarini muntazam uchratadi va ularga mos pedagogik yondashuv ishlab chiqishi zarur:
| Xilma-xillik turlari | Sinfdagi ko'rinishi | O'qituvchi yondashuvi |
|---|---|---|
| O'rganish sur'ati | Bazilar tex, boshqalari sekin o'zlashtiradi | Qo'shimcha vaqt, bosqichma-bosqich topshiriq |
| Nutq va til farqlari | Fikrini og'zaki ifodalashda qiynaladi | Rasm, yozma javob, juftlikda ishlash |
| Jismoniy imkoniyatlar | Yozish yoki ko'rishda qiyinchilik | Moslashtirilgan jihoz, texnologiya |
| Ijtimoiy-emotsional holat | Tortinchoqlik, xavotir, darsga qo'shilmaslik | Xavfsiz muhit, rag'bat, ijobiy muloqot |
| Madaniy va oilaviy farqlar | Turli qadriyat, til, tarbiya muhiti | Hurmat, diskriminatsiyasiz muloqot |
| Qobiliyat va qiziqish farqlari | Kimdir san'atga, kimdir texnikaga moyil | Tanlovli topshiriqlar, loyiha ishlari |
Pedagogik tafakkurdagi muhim burilish
Bo'lajak o'qituvchi sinfdagi har bir farqni pedagogik signal sifatida ko'ra olishi kerak.
O'quvchi darsda sust ishtirok etsa, bu darhol "qobiliyatsiz" degani emas. Balki unga topshiriq shakli, material tili, baholash mezoni, vaqt yoki psixologik muhit mos kelmayotgan bo'lishi mumkin.
Noto'g'ri:
"U matnni o'qiy olmaydi"
To'g'ri:
"U matnni eshitish orqali yaxshiroq tushunadi - demak audio material kerak."
Bu o'zgarish bo'lajak o'qituvchining professional tafakkurida juda muhim va hal qiluvchi burilish hisoblanadi.
Amaliy tavsiya №1: Yorliqsiz baholash
"Bu bola sust", "bu bola qiyin" kabi yondashuvlar o'quvchining imkoniyatini cheklaydi. O'qituvchi har bir o'quvchining kuchli tomonlarini, qiziqishlarini va qo'llab-quvvatlashga muhtoj jihatlarini aniqlay olishi kerak.
Noto'g'ri:
"U matnni o'qiy olmaydi"
To'g'ri:
"U matnni eshitish orqali yaxshiroq tushunadi - demak audio material kerak."
Amaliy tavsiyalar: Dars va muhit dizayni
Darsni turli usullarda tashkil qiling
Matn, rasm, jadval, video, audio, amaliy mashq va guruhli faoliyatni birlashtiring. UDL yondashuvida ma'lumotni turli shakllarda taqdim etish barcha o'quvchilar uchun o'rganish imkoniyatini kengaytiradi.
Psixologik xavfsizlik yarating
O'quvchi xato qilishdan qo'rqmasa, savol berishga uyalmasa va tengdoshlari tomonidan kamsitilmasa, u faolroq o'rganadi. Sinf qoidalari: "Xato qilish 4 o'rganishning bir qismi", "Har kimning fikri qadrlanadi."
Differensial topshiriqlardan foydalaning
Adolat 4 hammaga bir xil narsa berish emas, har bir o'quvchiga o'z imkoniyatiga mos sharoit yaratishdir. Bitta mavzu bo'yicha: kuchli o'quvchi insho, o'rtacha o'quvchi jadval, qo'llab-quvvatlashga muhtoj o'quvchi rasm asosida javob berishi mumkin.
Hamkorlik va moslashuvchan baholash
Hamkorlikda o'qitish metodlari
Guruhli ish, juftlikda ishlash va zamonaviy metodlar o'quvchilarning bir-biridan o'rganishiga yordam beradi. Turli qobiliyatli o'quvchilar birgalikda ishlaganda nafaqat bilim oladi, balki empatiya, hurmat va ijtimoiy hamkorlik ko'nikmalarini ham rivojlantiradi.
Baholash shakllari
- Og'zaki javob
- Rasm yoki sxema orqali tushuntirish
- Portfolio va loyiha ishi
- Audio yoki video javob
- Amaliy topshiriq
- Kuzatuv varaqasi
Oilalar bilan hamkorlik
Ota-onalar o'quvchining ehtiyoji, qiziqishi va kundalik xatti-harakatlari haqida o'qituvchi bilmaydigan muhim ma'lumotlarni bera oladi. UNICEF ham inklyuziv ta'limda oila va jamoalarning ishtiroki muhimligini alohida ta'kidlaydi.
Hamkor, tanqidchi emas
Bo'lajak o'qituvchi ota-onani tanqid qiluvchi emas, balki jarayonning teng huquqli hamkori sifatida ko'rishi kerak. Birgalikdagi muloqot o'quvchi uchun eng yaxshi yechimni topishga yordam beradi.
Ma'lumot almashish muhim
Oilaviy muhit, madaniy xususiyatlar va bolaning uy sharoitini bilish o'qituvchiga sinfdagi xatti-harakatlarni to'g'ri tushunishga va individual yondashuvni moslashtirishga imkon beradi.
O'qituvching professional pozitsiyasi
Bo'lajak o'qituvchi quyidagi fundamental professional pozitsiyani o'z faoliyatining asosiga qo'yishi zarur:
Har bir bola o'rganishga qodir
Imkoniyat yaratilganda, har qanday bola o'z salohiyatini namoyon etadi
Farqlar 4 resurs
Sinfdagi turlilik muammo emas, o'quv jarayonini boyituvchi pedagogik resursdir
Dars o'quvchiga moslashadi
Faqat o'quvchi darsga emas, dars ham o'quvchiga moslashishi shart
Ta'limiy adolat
Inklyuziv ta'lim 4 bu rahm-shafqat emas, har bir o'quvchining huquqi va ta'limiy adolatdir
Xulosa: Zamonaviy o'qituvchi kimdir?
Xilma-xillikni qabul qilish inklyuziv ta'limning markaziy g'oyalaridan biridir. O'quvchilarning farqlari kamchilik sifatida emas, sinfdagi o'quv jarayonini boyituvchi imkoniyat sifatida talqin qilinadi.
Moslashtiruvchi pedagog
Darsni har bir o'quvchining ehtiyojiga mos holda qayta shakllantira oladi
Qo'llab-quvvatlovchi mutaxassis
Har bir bolaning kuchli tomonlarini kashf etib, ularni rivojlanishga yo'naltiradi
Adolatli muhit yaratuvchi
Barcha o'quvchilar uchun teng imkoniyat va hurmatga asoslangan sinf yaratadi
Zamonaviy o'qituvchi faqat bilim beruvchi emas - u moslashtiruvchi, qo'llab-quvvatlovchi, rag'batlantiruvchi va adolatli ta'lim muhitini yaratuvchi pedagogdir.